Millennial Makers x Roziena Salihu 

Schrijver Binkie Bloemheuvel 
Foto’s: Charlie Groen Februari 2020




Roziena Salihu (1994) is een multidisciplinair maker; ze is zowel, schrijver, performer, spoken word-kunstenaar als filmmaker of zoals Roziena het zelf definieert: ‘ Ik ben verhalenverteller’. Ik maakte vorige jaar kennis met haar toen ik bij VOX-POP, de creative space van de Universiteit van Amsterdam, samen met het programmateam een avond organiseerde over sociale en maatschappelijke bubbels. Daar ontdekte ik dat Roziena verhalen kan vertellen die beklijven, overtuigen en raken. Spoken word ofwel teksten die door voordracht tot leven worden gebracht lijkt steeds populairder te worden onder jongeren in Nederland, maar Roziena sloot zich al zo’n vijf jaar geleden aan bij Poetry Circle Nowhere en leerde daar veel. Het beviel haar zo goed dat ze een stap verder ging en samen met vriendinnen haar eigen platform voor spoken word in Amsterdam genaamd Art harder oprichtte. Met als doel woordkunstenaars, multidisciplinariteit en maatschappelijk thema’s samen te brengen. Nu een jaar later bij onze tweede ontmoeting is er veel gebeurd, drie maanden geleden kwam haar debuut film Fufu met Appelmoes uit en sinds oktober is zij artist in residence bij VondelCS. Ik ben benieuwd naar deze ontwikkelingen en vroeg haar voor Millennial Malaise naar de totstandkoming van haar nieuwe projecten en natuurlijk haar visie op het millennial-zijn.

In jouw debuut film Fufu met Appelmoes, (VPRO dorst) gaat het over jouw zoektocht naar je culturele identiteit als een kind van twee culturen: je bent zowel Ghanees als Nederlands. In de film vraag jij, je af: 'wie ben ik en waar hoor ik bij?‘Kan je iets meer vertellen over de totstandkoming van de film en die zoektocht naar identiteit als uitgangspunt, was die er altijd?

Die zoektocht begon toen ik naar Amsterdam verhuisde, dat is ongeveer zeven jaar geleden. Drie jaar geleden dacht ik ‘dit is een verhaal dat ik graag zou willen uitwerken in een film.’ Ik had nog nooit een film gemaakt dus ik heb de VPRO toen heel bold een mailtje gestuurd, die zeiden wat een tof idee maar je hebt nog niet veel ervaring. Vorige zomer kreeg ik een berichtje van een meisje met wie ik een minor literatuur heb gedaan, zij liep stage bij VPRO-Dorst. De Dorst pitch is een traject waarbij je onder begeleiding je eerste eigen film kan maken. Zij appte mij: ’Volgens mij is dit iets voor jou, meld je aan’, dat heb ik gedaan en zo is het me dus wel gelukt. Ik ben gekoppeld aan een fantastische gozer Leon Veenendaal (Nozem Films, red.), die veel meer ervaring heeft met film maken dan ik en dat klikte heel goed. Zo is deze film eruit gekomen en daar ben ik heel blij mee!

In de film snijdt je aan de ene kant het thema aan van identiteit, wie je bent en hoe mensen elkaar voortdurend in hokjes willen plaatsen. Aan de andere kant ging de film ook over een heel persoonlijk verhaal omdat je een confrontaties had met je vader, die je weinig zag tijdens je eigen opvoeding. Vond je dat niet moeilijk om je zo kwetsbaar op te stellen?

Tijdens het schieten van de film had ik daar eigenlijk niet echt last van, want ik huil niet zo snel bij andere mensen. De redactie had mij wel al gezegd; het kan best wel pittig worden dat gesprek met je vader bereid je daar een beetje op voor. Ik dacht ik ken hem misschien niet zo goed maar ik heb hem wel een paar keer eerder gezien in mijn leven overdrijf niet zo, maar het viel me toch wel zwaar toen ik daar was. Ik moest huilen en ik zat eerst mijn gezicht te verstoppen. Ik hoorde allemaal gerommel en ik dacht: ‘o, ja, Leon probeert dit natuurlijk allemaal op film te zetten!’ Toen dacht ik, naja ik laat het maar over me heenkomen. Dus dat gesprek was eigenlijk pittiger dan ik had verwacht maar ook snel vergeten. Pas toen we bijna klaar waren met de montage en de film opgeleverd zou worden, toen ervaarde ik wel lichtelijke stress. O-M-G! Mensen gaan dit zien en dit is mijn hele verhaal en mijn hele familie zit erin; wat als mensen het stom vinden. Toen heb ik wel wat paniek momentjes gehad.

Ik vroeg me ook af wat je uiteindelijk uit die film heb gehaald, is dat, het grote antwoord op de vraag wie ben ik? Of heb je closure kunnen vinden met je vader?

Op voorhand wist ik al dat zo’n grote vraag lastig valt te beantwoorden. Ik ben vijfentwintig, ik denk als je vijftig bent, dan ben je nog steeds op zoek naar jezelf. Het is wel zo dat aangezien ik er een jaar lang mee bezig ben geweest, het een soort therapeutisch proces was. Ik heb er zoveel over gepraat, tijdens het schrijven van het plan en ook tijdens de interviews in de film, dat ik nu op een punt ben dat ik denk het is wel goed, ik ben confortable nu met dit hele thema. Wat ik er echt heb uitgehaald, iets dat ik niet had verwacht, is dat het gesprek met mijn vader mij heel veel heeft gebracht want we proberen nu een andere soort relatie op te bouwen. Dat was compleet onverwachts en ik ben daar heel blij mee. Je ziet natuurlijk vier minuten van dat gesprek, maar ik heb hem veel meer dingen gevraagd, die niets met de film te maken hebben. Dus het was een soort closure slash new beginnings.



Ben jij je op dit moment aan het concentreren op een filmproject of aan het schrijven?

Ik ben nu beide aan het doen, ik probeer mezelf echt te ontwikkelen. Met filmmaken wil ik heel graag doorgaan als het aan mij ligt dan is er volgend jaar weer een film. Schrijven doe ik al een tijdje maar ik probeer andere stijlen te ontdekken, dus ik probeer nu een toneelstuk te schrijven, daar heb ik gelukkig nu fantastische coaches voor.

Waar gaat dat toneelstuk over?

Dat wil ik nog niet zeggen. Ik kan wel zeggen dat ik het graag wil hebben over de thema’s racisme, discriminatie en vrouwenemancipatie, maar niet letterlijk, het moet voelbaar worden. Het zijn belangrijke thema’s in veel van mijn werk. Ik heb mensen wel eens horen zeggen dat een schrijver of maker altijd hetzelfde verhaal vertelt. Ik denk dat mijn verhaal ‘sense of beloning’ is. Waar hoor of voel je je thuis, en wordt je daar geaccepteerd? Als je niet geaccepteerd wordt, wat is de keerzijde daarvan?

Wat zou jij kunnen omschrijven als jouw millennial malaise?

Het grootste frictiepunt voor mij is een balans proberen te vinden. Voor de zomer ben ik gestopt met mijn bijbaan omdat ik dat met mijn opdrachten niet meer kon combineren. Ik was daarnaast opzoek naar ultieme vrijheid waarin ik alles mocht doen wat ik leuk vond, zonder persé onder een baas te hoeven werken en waarin ik opdrachten die ik niet leuk vond kon afwijzen. Nu ben ik daar nog niet zo heel lang fulltime mee bezig en ik kom erachter dat het bestwel stressvol is. Je moet geld verdienen, je moet ook bezig blijven en steeds nieuwe opdrachten creëren. Ergens een balans vinden tussen gezond blijven, genoeg slapen en jezelf niet overwerken en tegelijkertijd de dingen aanpakken die je echt wil doen, dat vind ik wel lastig en soms heftig. En voor mij malaise, zoals jullie het noemen, dat is een soort indecisiveness, iets wat ik al mijn hele leven ervaar. Ik geef altijd als voorbeeld mijn opa en oma. Het was voor hen heel duidelijk wat ze zouden worden, want ze werden precies wat hun ouders waren en dat was set in stone en nu hebben we zoveel keuzes! Aan de ene kant heb je heel veel keuzevrijheid en kan je heel veel doen, je hoeft niet perse meer te studeren, je kan self taught heel veel bereiken. Aan de andere kant moet je wel keuzes maken, maar welke zijn nou de juiste?

Wie zijn jouw voorbeelden en waar put je inspiratie uit?

Die liggen eigenlijk dichtbij huis. De mensen om mij heen, mijn vriendinnen die mij inspireren. Als ik zie hoe zij dat allemaal doen, dan denk ik jeetje... Je hebt twee kinderen, je werkt 36 uur per week, je runt een bedrijf, je treedt op en je bent ook nog eens lief voor je man. Dat vind ik heel bijzonder, als mij dat lukt later… dat vind ik tof!